Một số kiến nghị nhằm tăng cường hiệu quả điều chỉnh của nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồng

- Phổ biến, tuyên truyền, giáo dục Luật hôn nhân và gia đình một cách sâu rộng đối với mọi đối tượng

Nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồng chỉ có thể phát huy được hiệu quả điều chỉnh khi được tất cả các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và mọi người dân tuân thủ một cách triệt để. Muốn vậy, việc phổ biến, tuyên truyền, giáo dục Luật hôn nhân và gia đình phải được tiến hành nghiêm túc tới mọi đối tượng. Luật hôn nhân và gia đình cần sớm được đưa vào trong chương trình giáo dục ở phổ thông. Tuy nhiên cần chú ý việc giáo dục pháp luật đối với những đối tượng này phải đồng thời với việc giáo dục đạo đức, truyền thống trong gia đình. Việc tuyên truyền, phổ biến Luật hôn nhân và gia đình cần được tiến hành song song với việc vận động nhân dân đấu tranh chống lại những tàn dư của chế độ hôn nhân và gia đình phong kiến, xóa bỏ những phong tục, tập quán lạc hậu, tự giác chấp hành những quy định của Luật.

- Cải tiến trong công tác đăng ký hộ tịch và đổi mới về tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân trong việc giải quyết các án tranh chấp hôn nhân và gia đình.

Trong công tác đăng ký hộ tịch, việc xem xét các yêu cầu của nhân dân phải được tiến hành nhanh chóng, chính xác. Một số tờ khai đăng ký hộ tịch cần được thay đổi lại cho phù hợp để hạn chế những sai sót có thể xảy ra. Trong công tác giải quyết các tranh chấp về hôn nhân và gia đình, nên thành lập Tòa chuyên trách về hôn nhân và gia đình. Do quan hệ hôn nhân và gia đình có những đặc thù riêng nên đòi hỏi những người giải quyết các tranh chấp về loại này phải có những phẩm chất, năng lực và kinh nghiệm cần thiết.

- Việc xử lý đối với những hành vi vi phạm nguyên tắc chế độ hôn nhân một vợ một chồng cần được các cơ quan có thẩm quyền thực hiện nghiêm túc, kịp thời và đúng pháp luật để phát huy tác dụng giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật hôn nhân và gia đình.

Mục đích của những biện pháp xử lý không phải là trừng phạt, bắt người vi phạm phải chịu chế tài cảu pháp luật mà nhằm giáo dục đối với người có hành vi phạm tội hay vi phạm pháp luật để họ không tiếp tục vi phạm pháp luật, đồng thời giáo dục những cá nhân khác có ý thức tôn trọng pháp luật, từ đó không phạm tội hay không vi phạm pháp luật hôn nhân và gia đình. Xử lý nghiêm minh, kịp thời những cá nhân vi phạm là một trong những biện pháp cần được thực hiện để đảm bảo nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồng được tuân thủ một cách triệt để.

- Nâng cao chất lượng công tác hòa giải những tranh chấp về hôn nhân và gia đình.

Công tác hòa giải ở cơ sở làm được tốt sẽ kịp thời giải quyết được những xích mích trong nội bộ gia đình, giúp cho các thành viên trong gia đình được bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp, và cũng vì thế hạn chế được những hành vi vi phạm chế hôn nhân một vợ một chồng. Đồng thời cũng có tác dụng quan trọng trong việc giáo dục ý thức trách nhiệm đối với các thành viên của gia đình, thông qua đó Luật hôn nhân và gia đình cũng được tuyên truyền trực tiếp tới từng người dân.

- Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng để xây dựng một đội ngũ cán bộ tư pháp, Thẩm phán có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu giải quyết kịp thời, chính xác các tranh chấp về hôn nhân và gia đình.

Hoạt động của các cán bộ tư pháp và Thẩm phán là những khâu rất quan trong việc đảm bảo thực hiện nguyên tắc hôn nhân một vợ một chồng. Họ vừa là người thay mặt Nhà nước kiểm soát việc thực hiện các quan hệ hôn nhân và gia đình trong xã hội, vừa là người tuân thủ nguyên tắc đó trong quá trình kiểm soát. Trong tình hình hiện nay, củng cố đội ngũ cán bộ tư pháp, nhất là cán bộ tư pháp ở cấp xã và Thẩm phán ở tòa án nhân dân cấp huyện là việc làm cần phải được chú trọng. Bên cạnh đó, cần có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho Hội thẩm nhân dân, bởi họ là người đại diện của nhân dân tham gia vào hoạt động xét xử tại Tòa án, có quyền ngang với Thẩm phán.