Sự cần thiết của hệ thống Bảo hiểm xã hội

Sự ra đời của hệ thống Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những sáng tạo sáng chói của loài người trong lịch sử phát triển xã hội. Ý tưởng về BHXH được xem là một ý tưởng về chủ nghĩa xã hội, nhưng nó lại tiết kiệm tư bản.

Bảo hiểm xã hội hình thành từ nhận thức rằng nền kinh tế thị trường cạnh tranh không phân phát thành quả của nó một cách công bằng cho tất cả mọi người, và hệ thống quản lý kinh tế thị trường đôi khi bị suy nhược. Bên cạnh đó, nền kinh tế thị trường luôn có sự cạnh tranh về lợi ích và chi phí, nhưng cả hai yếu tố này (lợi ích và chi phí) thì không được chia sẻ đồng đều.

Vì vậy, BHXH là một sự thu nhận tư bản khôn ngoan trên phần đóng gióp của những nhà ủng hộ nền kinh tế cạnh tranh. Đồng thời nó nói lên thực tế rằng công dân có thể gặp phải những  rủi ro do nền kinh tế này mang lại như tình trạng thất nghiệp, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, mất việc do tuổi già, do đó công dân cần được bảo đảm một mức độ an toàn nhất định để chống lại các rủi ro trên.

Năm 1910, Henry Rogers Seager, một nhà kinh tế học thuộc Viện Đại học Columbia đã viết: chúng ta cần phải đi đến một sự nhất trí rằng ý tưởng về BHXH là ý tưởng đạo đức và đáng được khen ngợi cho cơ chế mà mỗi người trong chúng ta tự chăm sóc cho quyền lợi của chính mình. Sẽ sai lầm nếu có ai đó nghĩ rằng sự tư lợi trong ý nghĩa này đồng nghĩa với sự ích kỷ.

Adam Smith khẳng định rằng đối với một người bình thường ở trong điều kiện bình thường khi đã đóng góp phần lớn những lợi ích mà anh ta theo đuổi cho xã hội, thì anh ta phải được xã hội nói chung, từng xí nghiệp cụ thể nói riêng chăm lo cho anh ta, và sự chăm lo này chính là biểu hiện của hành động hợp tác và giúp đỡ của tập thể dành cho cá nhân.

Seager sau đó nêu lên những rủi ro cần được đem vào trong chương trình BHXH như tai nạn công nghiệp, ốm đau, chết sớm do tai nạn lao động, thất nghiệp, tuổi già, và những rủi ro khác tương tự như vậy. Ông ta đi đến kết luận là bằng những phương tiện của hành động hợp tác và sự tạo ra hệ thống BHXH, và chỉ duy nhất bằng những phương tiện này, chúng ta mới hy vọng thu thập được sự đóng góp từ thu nhập của người lao động, của người sử dụng lao động nhằm mục đích bảo đảm và nâng cao tiêu chuẩn cuộc sống cho chúng ta. Ông ta đã chỉ ra điều hoàn toàn đúng, đó là lý do tại sao chúng ta đã bắt tay vào xây dựng hệ thống BHXH.