Khái niệm quốc tịch là gì?

 

Quốc tịch là một khái niệm ra đời vào thời kỳ quá độ từ chế độ phong kiến lên chủ nghĩa tư bản. Khái niệm này xuất hiện cùng với tư tưởng tiến bộ của cách mạng tư sản. Trong các xã hội khác nhau, thời kỳ lịch sử khác nhau, công dân sẽ có địa vị pháp lý khác nhau. Địa vị pháp lý đó được củng cố và hoàn thiện hơn qua từng giai đoạn phát triển của xã hội. Bởi vậy, thời điểm lịch sử thay đổi dẫn đến khái niệm về quốc tịch, pháp luật về quốc tịch thay đổi.

Từ phương diện pháp lý hiện đại, quốc tịch là mối quan hệ pháp lý hai chiều, được xác lập giữa cá nhân với một quốc gia nhất định, có nội dung là tổng thể các quyền và nghĩa vụ của người đó và quốc gia mà họ là công dân.[1]

Từ khái niệm trên, quốc tịch có những đặc điểm cơ bản sau đây :

–              Quốc tịch là một chế định cơ bản của Luật hiến pháp về địa vị pháp lý của công dân, là tiền đề pháp lý bắt buộc để một cá nhân có thể được hưởng các quyền và nghĩa vụ công dân của một Nhà nước.

–              Quốc tịch thể hiện mối quan hệ có tính ổn định cao, bền vững về mặt thời gian. Mối quan hệ này không dễ dàng bị thay đổi mà chỉ có thể thay đổi trong những trường hợp đặc biệt, với những điều kiện hết sức khắt khe.

–              Mối quan hệ giữa công dân và Nhà nước không bị giới hạn về mặt không gian. Khi là công dân của một Nhà nước nào, người đó phải chịu sự chi phối và tác động mọi mặt bới chính quyền Nhà nước, dù người đó ở bất kỳ nơi nào.

Như vậy, giữa mỗi cá nhân và quốc gia đã có mối quan hệ pháp luật chặt chẽ với những đặc điểm :²

+           Tất yếu được xác lập bằng những cách thức khác nhau. Đối với từng cá nhân, đây là mối quan hệ pháp luật tồn tại một cách bền vững, ổn định và ràng buộc người đó với Nhà nước mà họ là công dân về quyền và nghĩa vụ mang tính hai chiều.

+           Đối với mỗi cá nhân, quốc tịch chỉ có ý nghĩa ràng buộc họ với nhà nước mà họ là công dân.

+           Quốc tịch vùa mang tính quốc tế, vừa là đối tượng điều chỉnh của luật trong nước. Đặc thù này của mối quan hệ quốc tịch xuất phát từ mối quan hệ biện chứng giữa quyền con người và quyền công dân của một cá nhân khi tồn tại trong đời sống xã hội.

---

[1] và ²  Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật Quốc tế, Nxb Công an Nhân dân, Hà Nội, 2009, tr 107.

Các từ khóa trọng tâm hoặc các thuật ngữ liên quan đến bài viết trên:

quốc tịch là gì

,